CÁC YẾU TỐ PHÁP LÝ CỦA MỘT THƯƠNG HIỆU (chương 2- phần 6)

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

Bản chất quốc tế của các Thương hiệu thường xung đột với sự bảo hộ quốc gia cơ bản đã được trao cho nó. Theo thông luật các vụ tố tụng về hành vi mạo nhận chỉ có giá trị nếu nhãn hiệu hay Thương hiệu đó đã tạo dựng được uy tín ở nước đó. Nếu danh tiếng  không đI kèm với uy tín thương mạI thì chủ sở hữu danh tiếng ấy không thể khởi kiện. ĐIều này được chứng minh rõ nhất trong vụ tranh chấp giữa Anheuser Busch với hãng bia Czech brewery (cả hai hãng đều sản xuất bia Budweiser).   TạI thời đIểm phát sinh tranh chấp, do không hãng nào có lịch sử buôn bán ở Anh nên cả hai đều không được bảo hộ. Anheuser Busch lập luận rằng họ có danh tiếng đáng kể ở Anh. Nhưng danh tiếng không được coi là bằng chứng đầy đủ để bảo hộ

Đạo luật 1994 khiến các quy định trong Hiệp định Paris đối với Bảo hộ sở hữu trí tuệ 1883 có hiệu lực ở Anh. Những quy định này bảo hộ cho các nhãn hiệu nổi tiếng bất kể chúng có được đăng ký ở Anh hay không. Tuy nhiên, không có sự bảo hộ song song nào đối với luật chống khuynh hướng làm giảm khả năng phân biệt của Mỹ hay luật cạnh tranh không lành mạnh do Đức và Pháp ban hành.

 

MẠO NHẬN (PASSING OFF)

Luật nhãn hiệu hàng hoá không thể được xem xét một cách riêng rẽ. Trong vụ kiện gần đây liên quan tới bánh quy Penguin do hãng United Biscuits sản xuất và Puffin, sản phẩm giống hệt do các cửa hành Asda sản xuất, mối liên hệ qua lại giữa hai phạm vi luật này trở thành tâm đIểm của sự chú ý. Các cửa hiệu Asda tiến hành sản xuất loạI bánh bắt chước bánh quy Penguine vốn đã rất thành công mà không vi phạm bất cứ quyền nào của United Biscuits. Khi thực hiện hoạt động sản xuất này họ tìm cách len qua một khe hở nhỏ giữa sự vi phạm và mượn một khía cạnh của bao bì thương mại mà không gây ra sự lẫn lộn để có thể bị thưa kiện. United Biscuits đã thắng kiện đối với hành vi mạo nhận dù bị thua trong vụ kiện nhãn hiệu hàng hoá (xem trường hợp tham khảo dưới đây).

Luật “Mạo nhận ” không bảo hộ cho tên thương mạI theo bản chất của nó. Theo thông luật, luật bảo hộ cho việc lạm dụng uy tín gắn với tên thương mại hay loạI hình thương mạI đó. Khác với nhãn hiệu hàng hoá được đăng ký (không cần xác minh nhãn hiệu đó có uy tín hay không), thì theo thông luật, nguyên đơn phải chứng minh uy tín đã được tạo dựng từ hoạt động kinh doanh đã thiết lập đối với sản phẩm của họ. Hành động của những bị cáo tiềm năng này phảI mang ý nghĩa thể hiện sai (misrepresentation). Mạo nhận được kiểm tra theo 5 khía cạnh: (1) là sự thể hiện sai (2) do một thương gia thực hiện theo hướng kinh doanh (3) đối với những khách hàng triển vọng (4) được tính toán để gây tổn thương cho hoạt động kinh doanh hay uy tín của một thương gia khác và (5) trên thực tế đã gây thiệt hại.

 

BẢN QUYỀN VÀ TRANG TRÍ BÊN NGOÀI

Sự khác biệt về nguyên tắc giữa hệ thống đăng ký và hệ thống mà những quyền được tạo ra không cần đăng ký nằm ở bản chất của sự độc quyền được tạo ra. Hệ thống đăng ký kiểu dáng, nhãn hiệu hàng hoá và sáng chế ngăn cản việc  bên thứ ba sử dụng bất cứ quyền nào gắn với hoạt động đăng ký ấy.

Nhãn hiệu và những hoạ tiết trang trí bên ngoàI của các sản phẩm được quyền tác giả bảo hộ. Quyền này ngăn ngừa hoạt động sao chép chứ không cản trở bên thứ ba sản xuất một phiên bản từ việc sử dụng gây nhầm lẫn chỉ một ý tưởng hay khái niệm duy nhất. Bản quyền được các công ty sử dụng một cách hiệu quả. Họ kết hợp những hoạ tiết trang trí với bản thân sản phẩm như Burberry, Yves St Laurent, Louis Vuitton chẳng hạn. Do kiểu dáng sản phẩm tự nó có thể được đăng ký làm nhãn hiệu hàng hoá nên cách tiếp cận đa tầng này thường có thể ngăn chặn việc nhái lại len vào giữa sự bảo hộ theo luật và phi luật định. Ngược lại, các đặc điểm chủ yếu của bút Mont Blane- nắp trắng trên thân màu đen- làm cho chúng dễ bị sao chép mà không phạm hay phạm tội mạo nhận.

Cách tiếp cận đa tầng là một phương pháp bảo hộ điểm chủ yếu của một Thương hiệu. Bằng cách kết nối các mức độ bảo hộ với nhau, chủ sở hữu có thể đặt ra những khó khăn không thể vượt qua được cho những kẻ muốn bắt chước sản phẩm của mình. Khó khăn thường đặt ra bởi vì, trước khi một sản phẩm thành công, những đặc điểm kiểu dáng của nó có giá trị hơn bất kỳ sự cân nhắc bảo hộ nào cho kiểu dáng Thương hiệu tổng hợp.

TÊN NGƯỜI LÀ NHÃN THƯƠNG PHẨM

Cá nhân, câu lạc bộ hay hiệp hội nào đó có thể muốn tối đa hoá doanh thu từ việc bán các mặt hàng có in chân dung của họ. Quyết định của quan toà Laddie trong vụ tranh chấp nhãn hiệu hàng hoá Elvis Presley đã đặt ra nguyên tắc là tên của một người, khi đã được sử dụng rộng rãI hay chuyển thành ngôn ngữ chung thì không thể là đối tượng được bảo hộ với tư cách là nhãn hiệu hàng hoá. Laddie J đã nêu rõ rằng theo luật Anh, không có điều khoản nào cản trở một nhà sản xuất tiến hành sản xuất một hàng hoá có sử dụng tên hay hình ảnh của một người trên đó miễn là nhà sản xuất này sở hữu bản quyền về hình ảnh mà anh ta đang sử dụng. Các cá nhân không “sở hữu tên riêng của họ”.

Nếu tên hoàn toàn là tự đặt và hoạt động đăng ký được tiến hành trước khi tên này chuyển thành ngôn ngữ phổ biến, quan toà có thể chấp nhận hoạt động đăng ký ấy. Tuy nhiên, nếu từ này trở thành ngôn ngữ phổ biến, nó có thể mất đI tính đặc biệt của mình và dễ bị loại bỏ.

Laddie J đã trình bày vấn đề này như sau “cũng giống như việc mọi người đI xem một bộ phim mang tên Tarzan vì bộ phim đó nói về Tarzan. Vì thế họ sẽ mua hàng hoá mang tên Elvis vì nó mang tên hoặc chân dung của Elvis chứ không phải vì nó được sản xuất từ  bất cứ một nguồn cụ thể nào”.

Vấn đề này lại được nhắc tới tại Toà án Châu Âu trong vụ kiện Sabel. Ở Hà Lan, Puma sử dụng những nhãn hiệu khác nhau trong đó có logo hình chú báo puma đang nhảy lao về phía trước. Chủ sở hữu những nhãn hiệu này đã phản đối đơn đăng ký một logo tương tự nhưng liên quan tới những sản phẩm khác với lập luận rằng nó sẽ làm giảm khả năng phân biệt của nhãn hiệu và tổ chức đã đăng ký. Jacob J, với tư cách là luật sư của Toà án châu Âu đã đưa ra ý kiến rằng Luật Châu Âu về Nhãn hiệu hàng hoá quy định rõ rằng độc quyền không được mở rộng cho tất cả các nhóm hàng hoá và sự kết hợp đơn thuần là không đủ. Chẳng hạn, Toà án tối cao đã trao cho những người chấp hành chúc thư của công chúa xứ Wales các quyền sở hữu trí tuệ đối với tên và hình ảnh của cô. Quỹ này có độc quyền cấp lixăng hoặc nghiêm cấm đối với các đồ lưu niệm và mọi nhu cầu sử dụng tên công chúa trên hàng hoá phải được Quỹ thông qua. Tháng 7/1998, Quỹ này đã thất bại sau bảy tháng đấu tranh để dành địa vị nhãn hiệu hàng hoá cho 26 hình ảnh nổi tiếng của vị công chúa này, mặc dù hiện nay họ đã đệ một đơn mới và hy vọng sẽ thành công ở lần hai này.

Sức mạnh liên kết đã được các cá nhân và tổ chức thể thao khai thác trong nhiều năm. Sự liên kết của Nike với Michael Jordan là một trong những liên kết hùng mạnh nhất trong những năm gần đây. Khi một tổ chức thể thao có thể kiểm soát khả năng tiếp cận vào các sự kiện thể thao của họ, đặc biệt qua các phương tiện truyền thông, thì tổ chức này đã tạo ra độc quyền riêng cho mình. Điều này phảI được phân biệt với độc quyền theo luật được tạo ra bởi một nhãn hiệu hàng hoá. Trong trường hợp trước, độc quyền được duy trì bằng hợp đồng và kiểm soát sự tiếp cận, còn ở trường hợp sau bằng quyền.

Sự liên kết có vai trò đáng kể trong việc làm tăng doanh thu cho các sự kiện thể thao. Uỷ ban Olympic Quốc tế (The International Committe for the Olympic Games) được bảo hộ pháp lý cho logo 5 vòng tròn và doanh thu tăng lên từ hoạt động cấp lixăng sử dụng logo Olympic được dùng để hỗ trợ cho chính các Thế vận hội này.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *